سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

صفحه اصلی / دومین همایش ملی امیدآفرينی، پايداری اجتماعی با رویکرد محرومیت زدایی

حکمرانی مطلوب و مدیریت تلفیقی منابع آب؛ راهبردی برای پایداری اجتماعی و محرومیت‌زدایی در مناطق خشک ایران

نویسندگان :

مهدی براتی احمد آبادی¹ مسعود نصری²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردستان 2- عضو مرکز تحقیقات مطالعات آب دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)

کلمات کلیدی :

مدیریت تلفیقی منابع آب،پایداری اجتماعی،محرومیت‌زدایی،مشارکت محلی

چکیده :

بحران آب در ایران نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه عاملی اجتماعی و اقتصادی است که پیامدهای آن در قالب مهاجرت، بیکاری و ناپایداری معیشتی در مناطق خشک کشور نمایان شده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر آبخوان مهیار شمالی در استان اصفهان، به بررسی نقش حکمرانی مطلوب آب و مدیریت تلفیقی منابع سطحی و زیرزمینی در ارتقای پایداری اجتماعی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که نبود شفافیت، ضعف هماهنگی نهادی و کم‌رنگ بودن مشارکت جامعه محلی از موانع اصلی توسعه پایدار منابع آب است. در مقابل، تلفیق منابع آب با رویکرد مشارکتی و بهره‌گیری از مدل‌های تحلیلی نظیر SWOT–AHP می‌تواند به افزایش بهره‌وری، احیای منابع، تقویت سرمایه اجتماعی و کاهش مهاجرت از مناطق روستایی منجر شود. بر این اساس، حکمرانی مطلوب آب نه صرفاً ابزاری فنی بلکه بنیانی اجتماعی برای امیدآفرینی و پایداری در فرایند محرومیت‌زدایی به شمار می‌آید. نتایج نشان داد که سیاست‌های ترکیبی شامل توزیع مجدد سهمیه آب، توسعه سیستم‌های آبیاری نوین و بهره‌گیری از منابع جایگزین مانند پساب می‌تواند بیش از ۳۰ درصد از فشار برداشت را کاهش دهد. به طور کلی یافته‌ها بر ضرورت گذار از نظام متمرکز و دستوری حکمرانی به مدل مشارکتی و انعطاف‌پذیر تأکید دارند. پیشنهاد می‌شود تقویت سرمایه اجتماعی، اصلاح قوانین ناکارآمد، پایش یکپارچه آبخوان، و توسعه معیشت‌های جایگزین در اولویت سیاست‌گذاری‌ها قرار گیرد تا امکان پایداری منابع آب و کاهش تعارضات محلی فراهم شود.