سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

صفحه اصلی / دومین همایش ملی امیدآفرينی، پايداری اجتماعی با رویکرد محرومیت زدایی

مبانی قرآنی عدالت اقتصادی و پیامدهای آن برای اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در تولید

نویسندگان :

صدیقه خانی¹

1- موسسه آموزش عالی نورطوبی

کلمات کلیدی :

عدالت اقتصادی،مبانی قرآنی،سرمایه‌گذاری،تولید،اقتصاد اسلامی

چکیده :

عدالت اقتصادی از ارکان بنیادین نظام ارزشی اسلام و یکی از اصول محوری در ساختار اجتماعی و اقتصادی قرآن کریم است که در تمامی ابعاد حیات انسانی، اعم از تولید، توزیع و مصرف، نمود یافته است. قرآن کریم با تأکید بر قسط، انصاف و رعایت حقوق متقابل، الگویی جامع برای تنظیم مناسبات اقتصادی ارائه می‌دهد که هدف نهایی آن تحقق توازن اجتماعی و تعالی انسانی است. در این چارچوب، مبانی قرآنی عدالت اقتصادی بر اصولی چون نفی تبعیض، جلوگیری از تمرکز ثروت، حمایت از محرومان و تقویت تولید سالم و مشروع استوار است. این مبانی، در تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی، به‌ویژه در حوزه سرمایه‌گذاری در تولید، نقش بنیادینی دارند؛ زیرا از منظر قرآنی، هرگونه سرمایه‌گذاری باید نه‌تنها به سودآوری اقتصادی، بلکه به ارتقای عدالت اجتماعی و کاهش فاصله طبقاتی منجر شود.از دیدگاه قرآن، سرمایه‌گذاری مشروع، ابزاری برای رشد جمعی و خدمت به مصالح عمومی است، نه صرفاً وسیله‌ای برای انباشت فردی. بر همین اساس، نظام اقتصادی اسلامی با الهام از آیات الهی، اولویت را به تولیداتی می‌دهد که آثار مثبت اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی دارند و در مسیر تحقق عدالت اقتصادی گام برمی‌دارند. در مقابل، سرمایه‌گذاری‌هایی که موجب فساد، اسراف، سلطه اقتصادی یا وابستگی می‌شوند، از منظر قرآن مردود شناخته می‌شوند. بنابراین، مبانی قرآنی عدالت اقتصادی نه تنها اصول نظری عدالت را تبیین می‌کنند، بلکه به‌صورت کاربردی، شاخص‌هایی برای اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در تولید ارائه می‌دهند؛ شاخص‌هایی که توجه به نیازهای واقعی جامعه، اشتغال‌زایی پایدار، حفظ کرامت انسانی و تقویت استقلال اقتصادی را دربرمی‌گیرند. بدین ترتیب، عدالت اقتصادی در قرآن، مفهومی پویا و راهبردی است که پیوندی مستقیم میان ارزش‌های الهی و سیاست‌های اقتصادی برقرار می‌سازد. این نگرش، دولت و جامعه اسلامی را به‌سوی الگویی از توسعه هدایت می‌کند که در آن رشد اقتصادی با عدالت اجتماعی همسو بوده و سرمایه‌گذاری‌ها در خدمت انسان و تعالی او قرار می‌گیرند، نه بالعکس. پژوهش حاضر، با تمرکز بر این مبانی و پیامدهای آن‌ها، می‌کوشد تصویری نظام‌مند از ارتباط عدالت اقتصادی قرآنی و راهبردهای سرمایه‌گذاری تولیدی در اقتصاد اسلامی ارائه دهد.