سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

صفحه اصلی / همایش ملی تکنولوژی و تدریس هم افزایی نوین در فرایند یادگیری

تأثیر استفاده از هوش مصنوعی در آموزش آینده بر پویایی‌های خانوادگی: تحلیل چالش‌های روانی و ارائه راهکارهای مشاوره‌ای برای تقویت انسجام خانواده با رویکرد سیستمی

نویسندگان :

امیراحمد بابائی¹ الهام سرداری² فاطمه بابائی³

1- کارشناسی ارشد مشاوره خانواده دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال 2- دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب 3- دانشجوی کارشناسی مشاوره دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،آموزش آینده،پویایی‌های خانوادگی،مشاوره خانواده،چالش‌های روانی،انسجام خانواده

چکیده :

هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر استفاده از هوش مصنوعی (AI) در آموزش آینده بر پویایی‌های خانوادگی و شناسایی چالش‌های روانی مرتبط با آن از منظر مشاوره خانواده با رویکرد سیستمی بود. این مطالعه با روش ترکیبی (کیفی و کمی) بر روی 100 خانواده ایرانی که فرزندانشان از ابزارهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی (پلتفرم‌های یادگیری تطبیقی و چت‌بات‌های آموزشی) استفاده می‌کردند، انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 30 خانواده، پرسشنامه کیفیت روابط خانوادگی (FRI)، مقیاس اضطراب خانوادگی (FAS)، و مقیاس تعاملات خانوادگی (FIS) جمع‌آوری شدند. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون برای داده‌های کیفی و تحلیل‌های آماری شامل آزمون t مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA)، رگرسیون چندمتغیره، و تحلیل مسیر با نرم‌افزارهای SPSS نسخه 27 و AMOS نسخه 26 انجام شد. یافته‌ها نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی، ضمن افزایش انگیزه یادگیری فرزندان (M=4.1, SD=0.7, p<0.01)، باعث کاهش معنادار تعاملات خانوادگی (M=3.2, SD=0.8, p<0.05) و افزایش اضطراب والدین (M=3.9, SD=1.1, p<0.01) شد. تحلیل رگرسیون نشان داد که شکاف نسلی در تسلط بر فناوری (β=0.42, p<0.01) و نگرانی‌های حریم خصوصی (β=0.35, p<0.05) پیش‌بینی‌کننده‌های اصلی کاهش انسجام خانواده هستند. تحلیل مسیر نیز نشان داد که اضطراب والدین میانجی رابطه بین شکاف نسلی و انسجام خانواده است (χ²/df=2.1, CFI=0.95, RMSEA=0.06). از منظر کیفی، مضامین کلیدی شامل کاهش تعاملات انسانی، اضطراب والدین، و نیاز به حمایت مشاوره‌ای بود. بر اساس یافته‌ها، راهکارهای مشاوره‌ای شامل آموزش مهارت‌های ارتباطی، جلسات مشاوره خانوادگی برای مدیریت اضطراب، و کارگاه‌های آموزشی برای والدین پیشنهاد شد. این پژوهش بر ضرورت توجه به جنبه‌های خانوادگی در سیاست‌گذاری‌های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی تأکید دارد.