سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

صفحه اصلی / دومین همایش ملی امیدآفرينی، پايداری اجتماعی با رویکرد محرومیت زدایی

بررسی جامع عوامل فردی، روان‌شناختی و اجتماعی مرتبط با رضایت جنسی در زوجین نابارور: یک مطالعه مروری

نویسندگان :

شکوفه خادم طرقی¹ مهسا السادات موسوی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان دانشکده پرستاری و مامایی 2- دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان دانشکده پرستاری و مامایی

کلمات کلیدی :

رضایت جنسی،ناباروری،سلامت روان‌جنسی،ننگ اجتماعی،مداخلات روان‌درمانی

چکیده :

ناباروری به‌عنوان یک بحران زیستی و روانی–اجتماعی پیچیده، تأثیر عمیقی بر ابعاد مختلف زندگی زناشویی دارد و رضایت جنسی یکی از شاخص‌های کلیدی آسیب‌دیده در این زمینه است. این مطالعه مروری با هدف تحلیل نظام‌مند عوامل فردی، روان‌شناختی و اجتماعی مؤثر بر رضایت جنسی زوجین نابارور، بر مبنای شواهد منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ انجام شد. نتایج مرور نشان داد که کاهش رضایت جنسی در این جمعیت ناشی از تعامل پیچیده‌ای میان اضطراب، افسردگی، استرس درمانی، تصویر بدنی منفی، مکانیکی شدن رابطه جنسی و ننگ فرهنگی ناباروری است. مدل‌های زیستی–روانی–اجتماعی و استرس–مقابله، چارچوب‌های تبیینی اصلی این مطالعه را تشکیل دادند. ننگ اجتماعی و درونی‌شده، به‌ویژه در زنان، با کاهش معنادار کیفیت زندگی جنسی رابطه دارد (r = -0.563, p=0.001). همچنین، نابرابری در حمایت اجتماعی و اضطراب عملکرد در مردان نابارور، نقش قابل‌توجهی در افت رضایت جنسی آنان ایفا می‌کند. مرور شواهد بالینی نشان داد که مداخلات روان‌شناختی مانند مشاوره مدل PLISSIT، درمان شناختی–رفتاری (CBT) و زوج‌درمانی‌های عاطفی (EFT، IBCT) اثربخشی قابل‌توجهی در بهبود عملکرد و رضایت جنسی دارند (d>1.5). بر این اساس، ادغام مشاوره جنسی تخصصی در پروتکل‌های درمان ناباروری، غربالگری روان‌جنسی روتین و مداخلات زوج‌محور برای تقویت پیوند عاطفی، به‌عنوان ضرورت‌های بالینی توصیه می‌شود. در نهایت، پژوهش‌های آینده باید به بررسی طولی پایداری اثر مداخلات و واکاوی تجارب مردان نابارور در زمینه ننگ هویتی و استراتژی‌های مقابله‌ای بپردازند تا الگوهای جامع‌تری از سلامت روان‌جنسی در ناباروری ارائه شود.